Qanatê Kurdo Kimdir Hayatı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Qanatê Kurdo (1909–1985)
Kürdolog, dilbilimci, akademisyen

Qanatê Kurdo, 1909 yılında Rus İmparatorluğu’na bağlı Kars Oblastı’nın Susuz köyünde dünyaya geldi. İlköğrenimini Tiflis’teki bir Kürt mektebinde tamamladı. 1928 yılında Ermenistan Komünist Partisi’nin önerisiyle Sankt-Peterburg Üniversitesi Doğu Dilleri Fakültesi Ulusal Azınlıklar Bölümü’ne gönderildi. 1931 yılında bu bölümden mezun olduktan sonra aynı üniversitenin Tarih, Felsefe, Dilbilim ve Edebiyat Enstitüsü’nde eğitimine devam etti. 1936–1939 yılları arasında Leningrad Devlet Üniversitesi Dilbilim Fakültesi’nde doktorasını tamamladı.

1939–1941 yılları arasında Sovyet Bilimler Akademisi Etnografya Enstitüsü’nde akademisyen olarak görev yaptı. II. Dünya Savaşı sırasında 1942–1943 yıllarında Leningrad Topçu Okulu’nda askerî eğitim aldı ve 1943–1945 yılları arasında 2. Baltık Cephesi’nde Sovyet Anayurdu’nun savunmasında faşizme karşı savaştı. Savaşta gösterdiği üstün başarı nedeniyle Kızıl Yıldız Nişanı ile ödüllendirildi.

Savaş sonrası akademik çalışmalarına devam eden Kurdo, Kürt dili üzerine dersler vermeye başladı. 1961 yılında, üniversitede hocası olan ünlü dilbilimci Joseph Orbeli’nin kurduğu Kürdoloji bölümünün başına getirildi. Bu görevinde, Kürt dili, edebiyatı ve kültürü üzerine kapsamlı araştırmalar yürüttü; 100’ün üzerinde monograf, kitap ve makale kaleme aldı. Ayrıca 20’den fazla Kürdoloğa danışmanlık yaparak bilimsel gelişimlerine katkı sundu.

Qanatê Kurdo’nun çalışmaları yalnızca Sovyetler Birliği ile sınırlı kalmadı. 1972 yılında Bağdat’ta, kendisi tarafından derlenen geniş kapsamlı bir Kürt folklor koleksiyonu yayımlandı. Irak’taki Kürt Bilimler Akademisi’ne asil üye, Paris Kürt Enstitüsü’ne ise onursal üye olarak seçildi. 1990 yılına kadar Ermenistan’daki Kürt okullarında 10 kitabı ders kitabı olarak okutuldu.

Kurdo’nun başlıca eserleri arasında şunlar yer alır:

Kürt Dili Grameri (Kurmanci) Fonetiği ve Morfolojisi (1957, M.N. Bogolyubov ile)
Kürtçe–Rusça Sözlük (1960)
Kürt Edebiyatı Tarihi I–II (1983, 1985)
Kurmanci ve Sorani Materyallerine Göre Kürtçe Dilbilgisi (1965)
Kürt Halk Şiirleri (2002, J.S. Musaelyan ile)
Kürt Aşiretleri İncelemesi (XVI–XX. yüzyıllar) (1977, J.S. Musaelyan ile)
Duwanzdeh Varîant, Mem û Zîn (1996)
Kürtçe’de Özel İsimler (1985)

31 Ekim 1985 tarihinde Leningrad’da hayatını kaybeden Qanatê Kurdo, Sovyetler Birliği’nde yetişmiş en önemli Kürdologlardan biri olarak kabul edilir. 2009 yılı, doğumunun 100. yılı vesilesiyle “Prof. Qanatê Kurdo Yılı” ilan edilerek anılmıştır.