Dengbêj Hasanî Tosın Kimdir Hayatı

BEĞENDİM

Dengbêj Hasanî Tosın, 1918 yılında Maraş’ın Pazarcık ilçesine bağlı Salmanpak köyünde dünyaya geldi. Hayatını bu köyde geçiren Tosın, küçük yaşlardan itibaren zorluklarla karşılaştı. Sekiz yaşındayken geçirdiği bir hastalık sonucu gözlerinden rahatsızlandı ve ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle tedavi olamadığı için görme yetisinin yaklaşık %80’ini kaybetti. Ancak bu durum, onun işitme duyusunu daha da keskinleştirdi ve ilerideki dengbêjlik yolculuğunun temelini oluşturdu.

Henüz on yaşlarındayken, Demircilik-Doğanlar yöresinden gelen gezici bir dengbêjden etkilenerek klam söylemeye başladı. Bu dönemde saz çalmaya da ilgi duyan Hasanî Tosın, hem sözlü hem de saz eşliğinde eserler icra etmeye yöneldi. Zamanla, hem mahalli olayları konu alan kılamlar hem de Kürt halk anlatılarının temel taşlarından olan Memê Alan ve Xecê gibi anonim destanları ezberleyerek repertuarını genişletti.

Köy köy dolaşarak bu destanları ve kılamları icra eden Tosın, özellikle Kürt-Arap ve Kürt-Türk ilişkilerini konu alan öykülü türkülerle tanındı. Anlatıları çoğu zaman sözlü ve müzikal bölümlerden oluşan hikâyeli kılamlar biçimindeydi. Bu manzum ve müzikal söyleşmeler bazen birkaç gün sürecek kadar uzun ve detaylı olabiliyordu.

Düğünlerde, cemlerde ya da köy toplantılarında sahne alan Hasanî Tosın’a kimi zaman küçük harçlıklar takdim edilirdi. Ancak onun için asıl ödül, halkın ilgisi ve anlatılarına gösterilen saygıydı. Gözlerinin görmemesine rağmen hafızası, sesi ve anlatım gücüyle çevresinde büyük saygı gören bir dengbêj olarak tanındı.

Dengbêj Hasanî Tosın, 2007 yılında doğup büyüdüğü Salmanpak köyünde hayata veda etti. Ardında, sözlü Kürt kültürünün taşıyıcısı olarak hafızalarda yer eden onlarca kılam, anlatı ve hatıra bıraktı. Onun yaşamı, görme engeline rağmen sözlü kültürün nasıl yaşatılabileceğinin güçlü bir örneğidir.