Âşık Şenlik Kimdir Hayatı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Âşık Şenlik (1850–1913)

Gerçek adı: Hasan
Doğum: 1850, Yakınsu (eski adıyla Suhara), Çıldır, Osmanlı İmparatorluğu
Ölüm: 1913, Arpaçay, Osmanlı İmparatorluğu
Etnik köken: Terekeme (Karapapak)
Meslek: Âşık, halk şairi, halk önderi
Edebî türler: Koşma, destan, divanî, geraylı, sicilleme
Etki alanı: Türkiye, Azerbaycan, İran

Hayatı

Âşık Şenlik, 1850 yılında Çıldır’ın Yakınsu köyünde (eski adıyla Suhara) Terekeme kökenli bir ailede dünyaya geldi. Babası Molla Kadir, annesi Zeliha’dır. Asıl adı Hasan olmasına rağmen, Türkiye ve Azerbaycan sahasında “Âşık Şenlik” mahlasıyla tanınmıştır.

19 yaşında Ahılkelekli Âşık Nuri’den saz çalmayı öğrenen Şenlik, kısa sürede dönemin önemli âşıkları arasında yer aldı. Kars, Ahıska, Borçalı, Erzurum, Tiflis, Gürü ve Revan gibi şehirleri dolaşarak pek çok âşıkla karşılaşmalar yaptı. Bu geziler, onun hem sanatsal gelişimini hem de halk içindeki etkisini artırdı.

93 Harbi ve Toplumsal Liderliği

1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sırasında halkı örgütleyerek bir halk önderi rolü üstlendi. Bu dönemde söylediği “93 Koçaklaması” adlı şiiri, özellikle “Can sağ iken yurt vermeniz düşmana” mısrasıyla halkın direniş ruhunu yansıtan bir sembole dönüştü.

Edebî Kişiliği

Âşık Şenlik’in şiirlerinde Köroğlu, Dadaloğlu, Karacaoğlan gibi klasik Türk halk şairlerinin yanı sıra Azerbaycan sahasından Hasta Hasan’ın etkileri görülür. Şiirlerinde Terekeme/Karapapak ağzının izleri belirgindir. Divanî, koşma, destan, geraylı ve sicilleme gibi türlerde eserler vermiştir. Yaklaşık 180 şiiri ve üç hikâyesi (Latif Şah, Salman Bey, Sevdakâr Şah) günümüze ulaşmıştır.

Sanat hayatı üç döneme ayrılır:

Saz çalmadan şiir söyleyen genç Şenlik,
Saz eşliğinde türkü söyleyen olgun Şenlik,
Sazı çıraklarına çaldırtan, tarikat mensubu usta Şenlik.

Atışma, muamma çözme ve doğaçlama konularında büyük ustalık göstermiştir. Türkiye’de “âşık kolu”, Azerbaycan’da “âşık mektebi”, Güney Azerbaycan’da ise “âşık muhiti” olarak adlandırılan geleneksel âşıklık okullarının öncülerinden biri kabul edilir. Yetiştirdiği onlarca çırakla bu geleneğin kuşaktan kuşağa aktarılmasına öncülük etmiştir.

Etkisi ve Mirası

Âşık Şenlik, çağdaşı ve kendisinden sonraki birçok âşık üzerinde derin etkiler bırakmıştır. Sümmani, Posoflu Zülali ve Azerbaycanlı Âşık Elesker bu etkilenmenin örneklerindendir. Şiir ve hikâyeleri yalnızca Türkiye’de değil, Azerbaycan ve İran’da da tanınmaktadır.

Ölümü

1913 yılında Revan’a yaptığı bir yolculuk sonrasında, oradaki rakip saz şairlerinin kıskançlığı sonucu yemeğine zehir katıldığı rivayet edilir. Memleketi Çıldır’a dönemeden Arpaçay’da hayatını kaybetmiştir.