Joseph Pitton de Tournefort Kimdir

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Botanikçi Joseph Pitton de Tournefort, 5 Haziran 1656 tarihinde Aix-en-Provence, Fransa’da dünyaya geldi.

Tournefort’un botanikle ilgisi erken yaşta başladı, fakat onu rahipliğe zorlayan babasının vefatından sonra teolojiyi bırakıp botanik çalışabildi.

Kendini geçindirmek için hekim oldu fakat botanik çalışmalarını sürdürdü.

1679 senesinde yirmi üç yaşındayken tıp öğrenmek için Montpellier’ye gitti. Montpellier Üniversitesi çerçevesinde botanikte uzmanlaştı.

Bitki örneği toplamak amacıyla Cévennes ve Pireneler’i aşarak Barcelona’ya kadar gitti.

1683 senesinde Paris Kraliyet Botanik Bahçesi’ne profesör olarak atandı.

1688 yılında Paris’teki Jardin des Plantes’te profesör olarak atandı ve vefatına kadar bu görevi devam ettirdi.

Yaptığı bilimsel keşif gezilerinde topladığı birçok bitki türünden derlediği güzel resimli “Éléments de botanique” adlı kitabını 1694 senesinde hazırladı.

Tournefort, sınıflandırmasını tamamen çiçek ve meyvenin yapısına dayandırarak, cinslerin sınıflandırılmasına birincil vurgu yaptı.

Gözlem ve tanımlamada mükemmeldi ve cins tanımlamalarının bazıları hala kabul edilebilir.

Ancak teoride daha az yenilikçiydi çünkü bitkilerin cinselliğini reddetti ve cins seviyesinin üstünde ortaya koyduğu sınıflandırmalar genellikle yapaydı.

Cins için tek bir Latince isim ve ardından tür için birkaç tanımlayıcı kelime kullanarak, ikili adlandırmanın gelişiminde önemli bir adım attı.

Joseph Pitton de Tournefort, 1699 senesinde Karlofça Antlaşması’ndan sonra Fransa kralı XIV. Louis’nin emriyle ve Fransız hükûmeti tarafından botanik araştırmaları yapmak ve yeni bitkiler bulmak üzere doğu seyahatine gönderildi.

9 Mart 1700 tarihinde Paris’ten ayrıldıktan sonra önce Marsilya’ya gelip yaklaşık bir ay kaldıktan sonra yelkenli gemiyle 23 Mayıs 1700 tarihinde bir hekim ve bir ressamla birlikte Marsilya’dan hareket eden Joseph Pitton de Tournefort, bu gezinin ilk bölümü Ege adalarına yaptı.

Önce Girit’e, oradan da Ege adalarının büyük bir bölümünü; Ege’deki 35 ada ve adacığı ziyaret edip gezdikten sonra Midilli adasından ayrılıp Marmara Denizi üzerinden yelkenliyle 1701 senesinin Mart ayı sonunda İstanbul’a vardı.

Tournefort, İstanbul’da kısa bir süre kaldıktan sonra Nisan 1701’de Karadeniz yoluyla Erzurum valiliğine atanan Köprülü Fazıl Mustafa Paşa’nın oğlu Köprülüzade Numan Paşa ve maiyetine katılarak denizyoluyla Amasra, Sinop, İnebolu, Gerze gibi birçok yere uğrayarak 40 gün sonra Trabzon’a vardı.

Oradan Erzurum’a ulaşarak Tiflis ve Erivan’a kadar gitti.

Ağustos 1701’de Erzurum’a döndükten sonra 13 eyllül 1701 tarihinde hareketle Tokat, Ankara üzerinden Bursa’ya, oradan da İzmir’e gitti ve 7 ay kaldı.

İzmir’den de Mısır ve Arabistan’a gitmek niyetinde olan Tournefort, sonunda bu yolculuktan vazgeçerek 13 Nisan 1702 tarihinde yelkenliyle İzmir’den ayrılarak Livorno’da birkaç gün karantinada kaldıktan sonra 3 Haziran 1702 tarihinde Marsilya’ya döndü.

Bu seyahatlerinde topladığı ve getirdiği malzemenin tasnifi ve kitabın hazırlanışı tamamlanmadan Tournefort evinden botanik bahçesine giderken bir araba kazasında yaşamını yitirdi.

Relation d’un voyage du Levant adlı seyahat kitabı iki cilt halinde 1717 yılında basıldı, bunu aynı sene üç ciltlik Lyon baskısı takip etti.

Joseph Pitton de Tournefort, 28 Aralık 1708 tarihinde Paris, Fransa’da bir araba kazasında 52 yaşında yaşamını yitirdi.