Gavur Hacı Kimdir Hayatı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Gavur Hacı: Adıyaman’ın Kemanla İnleyen Son Gavuru

1952’de Malatya Doğanşehir’de doğan Hacı Çiçek, halk arasında bilinen adıyla Gavur Hacı, yalnızca bir keman sanatçısı değil; Adıyaman ve çevresinin müzikal hafızasında derin izler bırakmış bir halk ozanıydı. Onun hikâyesi, bir çocuğun babasının zoruyla kemanla tanışmasından, yerel müziğin en saf hâliyle icra edildiği Harfane ve Barak gecelerine, oradan da trajik bir sona uzanıyor.

“Temiz çal” diye kafasına keman yayı vurulan çocuk

1960’larda ailesiyle birlikte Adıyaman Kale’ye yakın Varlık Mahallesi’ne göç eden Hacı Çiçek, müzikle iç içe bir çevrede büyüdü. Babası da keman çalan bir müzisyendi. Ancak bu aktarım yumuşak bir geçişle değil, disiplinle ve korkuyla oldu. Hacı, kemanı babasından öğrendi; babasının “temiz çal” diyerek kafasına keman yayıyla vurduğu anlar, onun müzikle kurduğu ilişkinin ilk notalarıydı.

Düğünlerden baraklara, baraklardan bir kimliğe

Kemanı düğünlerde çala çala ilerleten Hacı, Adıyaman köylerinin müziğini sahada öğrendi. Ünü yayılınca Gaziantep’in barak köylerine uzandı. Barak müziğiyle tanışması, onun müzikal kimliğini dönüştürdü. Şirvani ile barakı birleştiren bir sentez yarattı. Bu cesaret, onu hem Adıyamanlıların “he babo he”sine hem de Anteplilerin “heye gardaşım heye”sine mazhar etti.

“Etme Gavur Hacı, hanın harab olmaya”

Rivayete göre, Dilber Ay’la çalıştığı bir dönemde kemanından iniltili sesler çıkararak çaldığında, Dilber Ay ona dönüp “Etme Gavur Hacı, hanın harab olmaya” der. O günden sonra bu lakapla anılır. “Gavur” kelimesi burada bir dışlama değil, onun müziğinin alışılmışın dışında, yürek burkan, batılı enstrümanla doğulu bir ağıtı dile getiren haline verilen bir isimdir.

Harfane’nin ruhu, folklorun ötesi

Gavur Hacı’nın müziği, Harfane ve Barak gecelerinde yankılanır. Bu geceler, müzisyenle dinleyici arasında bir alışveriş değil, bir ortak üretim alanıdır. Ancak zamanla yerel televizyonların etkisiyle bu geceler “milli folklor” başlığı altında paketlenmeye, turistikleştirilmeye başlanır. Dinleyici ile icra arasına bir ekran, bir mesafe girer. Gavur Hacı ise bu dönüşümün öncesiyle sonrasını birbirine bağlayan bir köprü gibidir. Onun müziği, bu safiyetin son yankılarındandır.

Trajik bir son

28 Temmuz 2014’te Adıyaman’da iki akraba aile arasında çıkan kız kaçırma kaynaklı bir kavgada, tabanca, bıçak, taş ve sopaların kullanıldığı çatışmada Gavur Hacı, göğsüne aldığı bıçak darbesiyle hayatını kaybetti. Olayda 11 kişi de yaralandı. İbrahim Tatlıses başta olmak üzere birçok sanatçının orkestrasında yer almış bu yerel keman virtüözü, doktorların tüm çabasına rağmen kurtarılamadı.

Miras

Gavur Hacı, yalnızca bir kemancı değil; yerel müziğin, halkın sesiyle buluştuğu o saf anların temsilcisiydi. Onun müziği, folklorun ötesinde bir yaşam biçiminin, bir hafızanın, bir kültürel direnişin sesiydi. Bugün hâlâ Adıyaman’da bir keman sesi duyulduğunda, bir yerlerde “he babo he” yankılanıyorsa, Gavur Hacı’nın kemanı hâlâ susmamış demektir