Dengbêj Şakiro Kimdir Hayatı

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Şakiro (Şakir Deniz)
Dengbêjlerin Şahı – Kewê Ribat

Doğum: 1936 (resmî kayıtlara göre) / 1931 (kardeşi Teyfiq’in anlatımına göre), Kelê (Toprakkale) Köyü, Eleşkirt, Ağrı
Vefat: 1996, İzmir
Defin Yeri: Altındağ Mezarlığı, İzmir
Mezar Taşı Yazısı: “Bedih Ağa Oğlu Doğu Şairi Şakir Deniz Ruhuna Fatiha 1936–1996”

Şakiro, Kürt halk müziğinin en güçlü dengbêjlerinden biri olarak kabul edilir. Asıl adı Şakir Deniz olan sanatçı, 1936 yılında (bazı kaynaklara göre 1931) Ağrı’nın Eleşkirt ilçesine bağlı Kelê (Toprakkale) köyünde dünyaya geldi. Babası Bedih Deniz, Kürtler arasında Bedîhê Mihê Zilî olarak tanınır. Dedesi Mihê Zilî, 20. yüzyıl başlarında Ermenistan’ın Erivan bölgesindeki Qerqa köyünde yaşıyordu. Elegez Dağı eteklerinde yer alan bu köyden göç ederek Eleşkirt’e yerleşti. Mihê Zilî’nin yedi çocuğundan biri de dönemin tanınmış dengbêjlerinden Xalid’ti.

Göçler ve Dengbêjlikle Tanışma

Şakiro henüz beş yaşındayken ailesi, Ağrı’nın Tutak ilçesine bağlı Cemalverdi köyüne taşındı. Bu köy, aynı zamanda Evdalê Zeynikê ve Bedîhê Korr (Bedîhê Çavşûş) gibi önemli dengbêjlerin de yaşadığı bir yerdi. Şakiro, yedi yaşında Bedîhê Çavşûş’un öğrencisi oldu ve on yıl boyunca onun yanında çıraklık yaparak dengbêjliğin inceliklerini öğrendi. Bu süreçte sesi ve yorum gücüyle dikkat çekti.

Sanat Hayatı ve Ustalık Dönemi

Ustalık döneminde birçok önemli dengbêjle tanıştı ve dostluklar kurdu. Bunlar arasında Ferzê, Resoyê Gopalan, Evselamê Koşkê, Mistefayê Çiftborî ve Feqiyê Qizqapanê gibi isimler yer alır. Özellikle Resoyê Gopalan’dan da dersler alarak sanatını derinleştirdi. Kürt halkı arasında “Şahê Dengbêjan” (Dengbêjlerin Şahı) ve “Kewê Ribat” (Rabat Kekliği) unvanlarıyla anıldı.

Sürgün Yılları ve Dağılma

1959 yılında, babası Bedih’in Ağrı isyanına katıldığı gerekçesiyle aile Adana’ya sürgün edildi. Yedi yıl burada kalan aile, 1966’da Muş, Ağrı ve İzmir’e dağıldı. 1968 yılında Erzurum’un Karayazı ilçesine yerleştiler.

Sanatı ve Mirası

Şakiro, yüzlerce kılam (Kürt halk ezgisi) üretmiş ya da geleneksel kılamları kendi üslubuyla yeniden yorumlamıştır. Güçlü sesi ve duygulu icrasıyla halkın gönlünde taht kurmuştur. En bilinen kılamları arasında şunlar yer alır:

Gulê Dêran
Şerê Mala Nasır
Eliyê Purto
Nêçirvano
Geliyê Zilan
Esmer
Zerê
Kejê

Stüdyo ortamında kayıt yapmayı reddetmiş, kılamlarını yalnızca halk divanlarında söylemiştir. Bu nedenle eserlerinin çoğu amatör kayıtlarla günümüze ulaşabilmiştir; bazıları ise tamamen kaybolmuştur.

Kırgınlık ve Veda

Hayatının son dönemlerinde, Kürt halkının sanatçılarına yeterince sahip çıkmamasından dolayı kırgınlığını dile getirmiştir. Gazeteci Rahmi Batur’a verdiği bir röportajda şu sözleri söylemiştir:

“Kürtlere kırgınım. Kürtler değerlerine, dengbêjlerine sahip çıkmıyor. Türklere bir bakın, bir Aşık Veysel’leri vardı, ona sahip çıkıldı. Bütün dünyaya onu tanıttılar. Bir Reso’muz vardı. Hepimizin ustası. Aç öldü… Şimdi söyle bakalım seninle nasıl konuşayım ve gönlümü nasıl açayım?”

1996 yılında İzmir’de kanser nedeniyle hayatını kaybeden Şakiro, Altındağ Mezarlığı’na defnedildi.

Şakiro, şarkıcı Özcan Deniz’in amcasıdır. İki eşinden altı çocuğu olmuş, bunlardan dördü hayattadır. Kızı Türkiye’de, üç oğlu ise Almanya’da yaşamaktadır.

Albümleri ve Kayıtları

Şakiro’nun ses kayıtları çoğunlukla amatör koşullarda yapılmış olsa da, bazıları derlenerek albümleştirilmiştir. Bilinen albümleri şunlardır: