İşsizlik Fonu, İşsizden Çok İşverene: Fonun Yarısı Teşviklere Gitti

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Türkiye’de işsizlerin güvencesi olarak kurulan İşsizlik Sigortası Fonu, son üç yılda asli amacından hızla uzaklaştı. DİSK Araştırma Merkezi’nin (DİSK-AR) yayımladığı verilere göre, 2023-2025 döneminde fondan yapılan toplam 547,7 milyar TL’lik harcamanın yalnızca yüzde 27’si işsizlere işsizlik ödeneği olarak verilirken, işverenlere aktarılan doğrudan ve dolaylı teşviklerin oranı yüzde 54,4’e ulaştı.

İşsizlere Ayrılan Pay Yüzde 27’de Kaldı

DİSK-AR’ın analizine göre, üç yıllık dönemde işsizlik ödeneği için ayrılan kaynak 148 milyar TL ile sınırlı kaldı. Kısa çalışma ödeneği, nakdi ücret desteği, yarım çalışma ve Ücret Garanti Fonu gibi diğer işçi destekleri de eklendiğinde, işçilere yapılan toplam ödeme 151 milyar TL’ye ulaştı. Bu tutar, fon giderlerinin yalnızca yüzde 27,6’sına karşılık geliyor.

İşsizlik Sigortası Fonu’nun kuruluş amacı, işsiz kalan bireylere geçici bir gelir desteği sağlamak ve istihdam güvenliğini artırmak olsa da, son yıllarda fonun kullanım biçimi bu amacın dışına çıkmış durumda. DİSK-AR, bu durumun işsizler için bir sosyal güvence mekanizmasını zayıflattığını vurguladı.

İşveren Teşvikleri Fonun Yarısını Aştı

Buna karşılık, işverenlere yönelik teşvik ve destek ödemeleri fon harcamalarında başat bir yer tuttu. Sadece “işveren teşvik ve destek ödemeleri” kalemi 208,2 milyar TL’ye ulaşarak toplam fon giderlerinin yüzde 38’ini oluşturdu. İşbaşı eğitim programları ve stajyer ödemeleri gibi dolaylı desteklerle birlikte işverenlere aktarılan toplam kaynak 298 milyar TL’ye çıktı. Bu da fonun yüzde 54,4’ünün doğrudan ya da dolaylı olarak işverenlere yönlendirildiği anlamına geliyor.

DİSK-AR, işbaşı eğitim programlarının fiilen “ucuz iş gücü desteği”ne dönüştüğünü belirterek, bu uygulamaların işsizler için bir güvence olmaktan çıkıp sermaye için maliyet düşürücü bir araca evrildiğini ifade etti. Raporda, bu tür programların işverenlerin istihdam yükünü azaltmak için kullanıldığı, ancak kalıcı istihdam yaratma konusunda sınırlı etkisi olduğu vurgulandı.

Fonun Amacı Tartışılıyor

Uzmanlar, fonun bu şekilde kullanımının hem sosyal devlet ilkesine hem de fonun kuruluş felsefesine aykırı olduğunu belirtiyor. İşsizlik Sigortası Fonu’nun işsizler yerine işveren destekleme aracına dönüşmesi, iş güvencesi ve sosyal koruma açısından ciddi riskler barındırıyor.

DİSK-AR, fonun yeniden yapılandırılması ve kaynakların öncelikle işsizlerin ihtiyaçlarına göre kullanılması gerektiğini savunuyor. Raporda, “İşsizlik Fonu, işveren teşvik fonu değil, işsizlerin güvencesidir” vurgusu yapılarak, fonun asli işlevine döndürülmesi çağrısında bulunuldu.