DSÖ’den küresel alarm! Cinsel organlara yerleşen parazit evrim geçirdi, yeni ülkelere yayılabilir

BEĞENDİM

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), şistozomiyaz hastalığına yol açan parazitlerin evrim geçirerek farklı coğrafyalarda yaşamaya uyum sağladığını açıkladı. Cilt yoluyla vücuda giren bu parazitler, kan dolaşımına karışarak karaciğer, akciğer ve cinsel organlara yerleşebiliyor ve uzun süre tespit edilemeden kalabiliyor.

Her yıl dünya genelinde yaklaşık 250 milyon kişi şistozomiyaz nedeniyle tedavi görüyor. Vakaların büyük bölümü, paraziti taşıyan salyangozların yoğun olarak bulunduğu Afrika ülkelerinde görülüyor. Ancak hastalık artık yalnızca Afrika ile sınırlı değil.

DSÖ verilerine göre Çin, Venezuela ve Endonezya’nın da aralarında bulunduğu 78 ülkede bulaş tespit edildi. Türkiye’de ise bugüne kadar yalnızca yurt dışından dönen kişilerde vakalar kaydedildi. Parazitin yeni koşullara uyum sağlaması, bu tablonun değişmesine yol açabilir.

Açıklama, “Dünya Göz Ardı Edilen Tropik Hastalıklar Günü” kapsamında yapıldı. Bu gün, dünya genelinde bir milyar kişiyi etkilemesine rağmen yeterince önemsenmeyen enfeksiyon hastalıklarına dikkat çekmeyi amaçlıyor.

Bulaş yolları: Parazit larvaları tatlı sularda temas eden insan ve hayvanların derisinden vücuda giriyor. Kan damarlarında yaşamaya başlayan parazitler yumurta bırakıyor. Yumurtaların bir kısmı idrar ve dışkıyla atılırken, bazıları vücutta kalarak bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesine neden oluyor. Bu süreç organ yetmezliğine kadar ilerleyebiliyor.

Riskler: Yumurtaların cinsel organlarda birikmesi durumunda “üriner şistozomiyaz” gelişiyor. Bu tablo; ağrı, kanser riski, kısırlık ve HIV bulaşma riskinin artmasıyla sonuçlanabiliyor.

Bilim insanları, iklim değişikliği ve artan uluslararası seyahatlerin parazitin yayılımını hızlandırdığına dikkat çekiyor. Son yıllarda Avrupa’nın güneyinde melez parazitlerin yol açtığı salgınlar kaydedildi. DSÖ yetkilileri, durumun artık küresel bir endişe haline geldiğini ifade ediyor.

DSÖ verilerine göre, kapsamlı mücadele programları sayesinde 2006–2024 döneminde şistozomiyaz vakaları %60 oranında azaldı. Ancak 2018–2023 arasında göz ardı edilen tropik hastalıklarla mücadeleye ayrılan uluslararası yardımlar %41 oranında geriledi.