Türkiye’deki Kürt Nüfusu Üzerine Tartışmalar: Rakamlar, Kaynaklar ve Yorumlar

BEĞENDİM

ABONE OL

News

Orta Doğu’daki Kürt topluluklarının en büyük kısmı Türkiye’de yaşıyor. Bu durum, Türkiye’yi bölgedeki en büyük Kürt nüfusuna sahip ülke konumuna getiriyor. Ancak bu nüfusun tam büyüklüğü, yıllardır farklı kaynaklar arasında tartışma konusu olmaya devam ediyor.

1965 Sayımı: Resmî Verilerde Kürtçe

Türkiye’de Kürt nüfusuna dair en somut veriler, 1965 yılında Devlet İstatistik Enstitüsü (bugünkü Türkiye İstatistik Kurumu – TÜİK) tarafından yapılan genel nüfus sayımında yer aldı. Bu sayımda, Türkiye’nin toplam nüfusu 31.391.421 olarak belirlenirken, 2.370.233 kişinin anadili Kürtçe olarak kaydedildi. İkinci dili Kürtçe olanlarla birlikte bu sayı 2.820.231’e ulaştı. Bu da toplam nüfusun yaklaşık %8,98’ine tekabül ediyordu.

Ancak 1965’ten sonra yapılan nüfus sayımlarında anadil bilgisi toplanmadığı için, Kürt nüfusuna dair resmî ve güncel verilere ulaşmak mümkün olmadı. Bu boşluk, farklı kurum ve araştırma kuruluşlarının yaptığı tahminlerin öne çıkmasına neden oldu.

CIA ve Uluslararası Tahminler

2000’li yıllarda, özellikle ABD merkezli kaynaklar Türkiye’deki Kürt nüfusuna dair çeşitli tahminler sundu. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA), 2012 yılında yayımladığı bir raporda Türkiye nüfusunun %18’inin Kürt olduğunu belirtti. Aynı raporda Türk nüfus oranı %70-75 olarak verildi.

CIA’nın güncellenmiş verilerine göre, Türkiye’nin toplam nüfusu 80.694.485 olarak belirtilirken, Kürt nüfusu 14.525.000 olarak tahmin edildi. Bu oran, toplam nüfusun yaklaşık %18’ine denk geliyor. Ancak bu rakam, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) aynı dönemde açıkladığı 74.724.269 kişilik nüfus verisiyle karşılaştırıldığında, 5 milyondan fazla bir fark ortaya çıkıyor.

CIA’nın verilerine karşı çıkanlar arasında dönemin TÜİK Başkanı Birol Aydemir de yer aldı. Aydemir, CIA’nın verilerini “abartılı” olarak nitelendirmiş ve “Bize inanın” diyerek kamuoyunu TÜİK verilerine güvenmeye çağırmıştı.

KONDA Araştırmaları: Kimlik Beyanı Üzerinden Tahminler

Türkiye’deki Kürt nüfusuna dair en kapsamlı saha araştırmalarından bazıları KONDA Araştırma Şirketi tarafından gerçekleştirildi. 2007 yılında Milliyet gazetesi için yapılan bir çalışmada, yaklaşık 50 bin kişiyle yüz yüze görüşüldü. Katılımcıların %13,4’ü kendisini Kürt olarak tanımladı. 18 yaş altı nüfusun da eklenmesiyle bu oranın %15,68’e çıktığı ve toplam nüfusa uyarlandığında Kürt nüfusunun yaklaşık 11.445.000 kişi olabileceği tahmin edildi.

2013 yılında yapılan bir başka KONDA araştırmasında ise Kürt nüfusun oranı %17,7 olarak belirlendi. Bu oran, Türkiye nüfusuna uyarlandığında yaklaşık 13.400.000 kişiye denk geliyordu. Aynı araştırmada, 18 yaş üstü Kürt nüfusu 7.770.000 olarak hesaplandı; bu da toplam yetişkin nüfusun %10,3’üne karşılık geliyordu.

2018 yılında KONDA, 36 ilde, 291 ilçede ve 951 mahalle ya da köyde 5.793 kişiyle yaptığı görüşmelerde “Kimliğinizi ne olarak biliyorsunuz veya hissediyorsunuz?” sorusunu yöneltti. Bu soruya verilen yanıtlar arasında “Kürt” cevabı kadın ve erkeklerde %16 oranında çıktı. Türkiye’nin 2018 sonu itibarıyla 82 milyonu aşan nüfusu dikkate alındığında, bu oran yaklaşık 13 milyonun üzerinde bir Kürt nüfusuna işaret ediyor.

Farklı Tahminler, Farklı Yorumlar

CIA, KONDA ve Joshua Project gibi kurumların verileri, Türkiye’deki Kürt nüfusunun 11 ila 15 milyon arasında değiştiğini gösteriyor. Ancak Kürt toplumu içinden bazı araştırmacılar ve kanaat önderleri, bu rakamların gerçeği yansıtmadığını ve Kürt nüfusunun 20 milyon civarında olduğunu savunuyor. Bu görüşe göre, özellikle asimilasyon, göç ve kimlik beyanı gibi faktörler, Kürt nüfusunun olduğundan düşük görünmesine neden oluyor.

Joshua Project gibi etnik gruplar üzerine çalışan projeler ise Türkiye’deki Kürt nüfusunu yaklaşık 14 milyon olarak tahmin ediyor. Bu rakama Türkçe konuşan Kürtler de dahil ediliyor.

Sonuç: Sayılardan Öte Bir Gerçeklik

Türkiye’deki Kürt nüfusuna dair veriler, kaynaklara ve yöntemlere göre farklılık gösterse de, ortak bir gerçeklik ortaya çıkıyor: Türkiye, Orta Doğu’daki en büyük Kürt nüfusuna ev sahipliği yapıyor. Ancak bu nüfusun tam büyüklüğü, resmî istatistiklerin eksikliği ve kimlik beyanı gibi sosyopolitik faktörler nedeniyle kesin olarak belirlenemiyor.

Bu durum, yalnızca demografik bir mesele değil; aynı zamanda dil, kültür, eğitim ve siyasal temsiliyet gibi alanlarda da etkisini gösteren yapısal bir soruna işaret ediyor. Türkiye’deki Kürt nüfusuna dair sağlıklı ve güncel verilere ulaşmak, hem akademik çalışmalar hem de kamu politikaları açısından kritik önem taşımaya devam ediyor.