Harpagos: Bir İhanetin Gölgesinde Yükselen Med Generali

BEĞENDİM

ABONE OL

News

MÖ 6. yüzyılda Medya İmparatorluğu’nun en güçlü generallerinden biri olan Harpagos, yalnızca askeri dehasıyla değil, aynı zamanda trajik geçmişi ve siyasi manevralarıyla da tarihe damgasını vurdu. Herodot’un anlatılarına göre, Harpagos’un ihaneti, Medya’nın çöküşünü ve Pers İmparatorluğu’nun doğuşunu hazırladı.

Kraliyet Sarayında Başlayan Bir Sadakat

Antik kaynaklara göre Harpagos (Antik Yunanca: Ἅρπαγος; Akadca: Arbaku), Medya kralı Astyages’in en güvendiği komutanlardan biriydi. Aynı zamanda Med kraliyet hanedanına mensup olan Harpagos, sarayda önemli bir konuma sahipti. Ancak bu sadakat, bir rüya kehanetiyle sarsıldı.

Kral Astyages, kızı Mandane’nin doğacak çocuğunun kendisini tahtından edeceğini rüyasında gördü. Bu tehdit karşısında, doğacak torununu öldürmesi için Harpagos’a emir verdi. Ancak Harpagos, kraliyet kanını dökmek istemedi ve bebeği, Mitradates adlı bir çobana teslim etti. Bu çocuk, ileride Pers İmparatorluğu’nun kurucusu olacak olan Cyrus’tan başkası değildi.

Bir Ziyafetin Bedeli: Oğlunun Etini Yemek

Cyrus’un hayatta olduğu on yıl sonra ortaya çıktığında, Astyages ihaneti öğrendi. Harpagos’u cezalandırmak için korkunç bir yöntem seçti: Harpagos’un oğlunu öldürttü, etini pişirtti ve bir ziyafet sırasında Harpagos’a yedirdi. Harpagos’un bu dehşet verici olay karşısında soğukkanlılığını koruduğu, yalnızca oğlunun kalıntılarını gömerek intikam yemini ettiği aktarılır.

İhanet ve İmparatorluk

Yıllar sonra, Cyrus’un Persler arasında güç kazandığı haberi Medya sarayına ulaştığında, Astyages ordusunu topladı ve Harpagos’u başkomutan olarak görevlendirdi. Ancak Harpagos, intikam zamanının geldiğine inanıyordu. Pasargadae Ovası’nda üç gün süren savaşın ardından, Harpagos ordusunu Cyrus’un lehine çevirdi. Bu ihanet, Astyages’in yenilgisiyle sonuçlandı ve Pers İmparatorluğu’nun temelleri atıldı.

Nabonidus Kroniği’ne göre, Astyages’in ordusu savaş sırasında Cyrus’a isyan etti ve kralı zincirlerle teslim etti. Böylece Medya İmparatorluğu sona erdi, yerine Perslerin yükselişi başladı.

Cyrus’un Sağ Kolu

Astyages’in düşüşünden sonra Harpagos, II. Cyrus’un en güvenilir generallerinden biri haline geldi. Lidya kralı Kroisos’a karşı yürütülen savaşta, Harpagos’un önerisiyle develer ön cepheye yerleştirildi. Lidya süvarilerinin atları, develerin kokusundan ürkerek paniğe kapıldı ve savaş Perslerin zaferiyle sonuçlandı.

Mazares’in ölümünün ardından Harpagos, Küçük Asya’nın fethiyle görevlendirildi. İyonya, Karya, Kaunos, Likya ve Fenike gibi bölgeleri fethederek Cyrus’un imparatorluğunu batıya doğru genişletti. Miletos dışında neredeyse tüm Batı Anadolu kentleri Harpagos’un komutasında Pers egemenliğine girdi.

Kuşatma Ustası ve Mühendislik Dehası

Harpagos, yalnızca savaş meydanındaki stratejik zekâsıyla değil, kuşatma tekniklerindeki yenilikleriyle de tanındı. Özellikle şehir kuşatmalarında höyükler ve rampalar inşa ederek surları aşmakta ustalaştı. İyonya kentlerini bu yöntemle ele geçirdiği, askerlerini surlara karşı yığdığı ve şehirleri bu şekilde fethettiği anlatılır.

Ancak Harpagos’un askeri başarıları her zaman kolay elde edilmedi. Likya’daki Xanthos halkı, teslim olmak yerine toplu intiharı tercih etti. Herodot’a göre bu olay, Harpagos’un merhametli kişiliğine rağmen, bazı halkların boyun eğmeyi reddettiğini gösteriyordu.

Küçük Asya Satrapı ve Soyun Devamı

Fetihlerinin ardından Harpagos, Küçük Asya Satraplığı’na atandı. Bu görev, onun yalnızca bir general değil, aynı zamanda bir yönetici olarak da Cyrus’un güvenini kazandığını gösteriyor. Bazı tarihsel iddialara göre, Harpagos’un soyundan gelenler, daha sonra Likya’nın kraliyet ailesini oluşturdu. Bu iddia, Harpagos’un yalnızca bir asker değil, aynı zamanda yeni bir aristokrat soyluluğun kurucusu olduğunu da ima eder.

Tarihin Gölgesinde Bir Figür

Harpagos’un yaşamı, sadakat ile ihanet, intikam ile strateji, acı ile yükseliş arasında gidip gelen dramatik bir anlatıdır. Herodot’un aktardığı hikâyeler, onun kişiliğini hem bir trajedinin mağduru hem de bir imparatorluğun mimarı olarak çizer. Harpagos, Medya’nın çöküşü ve Perslerin yükselişiyle şekillenen MÖ 6. yüzyılın en belirleyici figürlerinden biri olarak tarihteki yerini almıştır.